Obserwatorium Astrofizyczne

Mieszkaniec Europy na niebie dostrzec może gołym okiem 3000 gwiazd, choć chwytając za zwykłą lornetkę można dostrzec ich wiele więcej. Aby obserwować niebo z nieco większą precyzją, niezbędne są optymalne warunki. Gdzie można je znaleźć, gdzie powietrze jest czyste, gdzie nie ma zanieczyszczenia świetlnego i gdzie prawie nigdy nie ma chmur? Tak, na La Palmie.

Gran Tecan
Gran Tecan. Fot. Paul Wilson

La Palma to jedno z najważniejszych centr obserwacji kosmosu na świecie. Roque de los Muchachos, o wysokości 2426 metrów, to najwyższy szczyt La Palmy, a na tej wysokości chmury niemal cały rok znajdują się poniżej, tym samym stanowiąc barierę dla zanieczyszczenia świetlnego miasteczek. Przybywając na wyspę, zauważymy, że w nocy wszędzie jest CIEMNO. A to ze względu na regulacje prawne dotyczące oświetlenia – zabronione jest ostre oświetlenie fluorescencyjne a latarnie wyposażone są w specjalne źródło nieprzeszkadzającego światła żółtego.

 

 

Powyżej poziomu chmur
Powyżej poziomu chmur. Fot. Paul Wilson

Nawet z bardzo daleka dostrzeć można na szczytach wyspy białe sferyczne konstrukcje kompleksu Obserwatorium Astrofizycznego, który składa się z 15 teleskopów.

Teleskopy różnią się od siebie wielkością w zależności od celu badań. Mamy, na przykład, teleskopy stworzone do obserwacji słońca lub do rejestracji promieniowania Gamma. Średnica takich teleskopów rozciąga się od 1 metra (Teleskop Jacobusa Kapetyna) do 4,2 metrów (Teleskop Williama Herschela).

Istnieją też teleskopy jeszcze mniejsze, które bynajmniej nie są przez to gorsze i pod żadnym pozorem nie dostarczają mniej ważnych danych. Na przykład, Szwedzki Teleskop Słoneczny ma jeden metr średnicy, jednak jest wyjątkowo ważny w obserwacji aktywności słońca, jego pól magnetycznych i plam słonecznych.

Obserwatorium od środka
A tak to wygląda od środka. Fot. Paul Wilson

Największa kopuła ma 33 metry i należy do Wielkiego Teleskopu Kanaryjskiego (Gran Tecan), jego inauguracja miała miejsce w roku 2007, a pierwszy dzień „prawdziwej” pracy w lipcu 2009. Średnica głównego lustra wynosi 10,4 metra i jest największym lustrem kompleksu.

W Obsewatorium współpracują naukowcy z Danii, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Hiszpanii, Niemiec, Norwegii…

Drzwi otwarte są jedynie kilka razy w roku, a na listę trzeba odpowiednio wcześnie zapisać się na stronie www.iac.es. Gwarantuję jednak, że widok nieba i całego kompleksu jest spektakularny nawet bez teleskopu – pod warunkiem, że nie ma akurat pełni księżyca :)

Teleskop Magic.
Teleskop Magic. Mechanizm ruchu luster zaprojektował Polak (Pozdrawiam!)

Część obserwatoriów zresztą mogłoby zawieść – w rozmowach z pracownikami dowiedzieć się można, że astrofizycy zajmują się tam oglądaniem pasjonujących kropek na ekranie, które to kropki reprezentują na przykład jakieś fotony i inne pierony gdzieś w wyższej części atmosfery ziemi…

Obserwatoria astronomiczne produkują imponujące zdjęcia galaktyk, ale zdjęcia te, bez odpowiedniego przygotowania poprzez nakładanie odpowiednich filtrów, które uwidaczniają to i owo, są trochę nudnawe. Bądź co bądź, to praca naukowa – nie musi być wyjątkowo piękna, ważne, by naukowcy ją rozumieli :)

 

 

serwery
Dla zainteresowanych: serwery kompleksu

Praca w obserwatoriach działa na zasadzie odpłatnego wynajmowania czasu. Jeśli jakiś klient – np. rząd – potrzebuje kilku dni obserwacji w dancyh warunkach, musi zgłosić się na listę i czekać na pozwolenie użycia. Czasem trzeba się naczekać.

Ze szczytu Roque se Los Muchachos obejrzeć można zakątki kosmosu oddalone o 15 milionów lat świetlnych… niebo musi być naprawdę wyjątkowe, by coś takiego było możliwe.

One thought on “Obserwatorium Astrofizyczne

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.