Obserwatorium Astrofizyczne

Mieszkaniec Europy na niebie dostrzec może gołym okiem 3000 gwiazd, choć chwytając za zwykłą lornetkę można dostrzec ich wiele więcej. Aby obserwować niebo z nieco większą precyzją, niezbędne są optymalne warunki. Gdzie można je znaleźć, gdzie powietrze jest czyste, gdzie nie ma zanieczyszczenia świetlnego i gdzie prawie nigdy nie ma chmur? Tak, na La Palmie.

Gran Tecan
Gran Tecan. Fot. Paul Wilson

La Palma to jedno z najważniejszych centr obserwacji kosmosu na świecie. Roque de los Muchachos, o wysokości 2426 metrów, to najwyższy szczyt La Palmy, a na tej wysokości chmury niemal cały rok znajdują się poniżej, tym samym stanowiąc barierę dla zanieczyszczenia świetlnego miasteczek. Przybywając na wyspę, zauważymy, że w nocy wszędzie jest CIEMNO. A to ze względu na regulacje prawne dotyczące oświetlenia – zabronione jest ostre oświetlenie fluorescencyjne a latarnie wyposażone są w specjalne źródło nieprzeszkadzającego światła żółtego.

 

 

Powyżej poziomu chmur
Powyżej poziomu chmur. Fot. Paul Wilson

Nawet z bardzo daleka dostrzeć można na szczytach wyspy białe sferyczne konstrukcje kompleksu Obserwatorium Astrofizycznego, który składa się z 15 teleskopów.

Teleskopy różnią się od siebie wielkością w zależności od celu badań. Mamy, na przykład, teleskopy stworzone do obserwacji słońca lub do rejestracji promieniowania Gamma. Średnica takich teleskopów rozciąga się od 1 metra (Teleskop Jacobusa Kapetyna) do 4,2 metrów (Teleskop Williama Herschela).

Istnieją też teleskopy jeszcze mniejsze, które bynajmniej nie są przez to gorsze i pod żadnym pozorem nie dostarczają mniej ważnych danych. Na przykład, Szwedzki Teleskop Słoneczny ma jeden metr średnicy, jednak jest wyjątkowo ważny w obserwacji aktywności słońca, jego pól magnetycznych i plam słonecznych.

Obserwatorium od środka
A tak to wygląda od środka. Fot. Paul Wilson

Największa kopuła ma 33 metry i należy do Wielkiego Teleskopu Kanaryjskiego (Gran Tecan), jego inauguracja miała miejsce w roku 2007, a pierwszy dzień „prawdziwej” pracy w lipcu 2009. Średnica głównego lustra wynosi 10,4 metra i jest największym lustrem kompleksu.

W Obsewatorium współpracują naukowcy z Danii, Wielkiej Brytanii, Szwecji, Hiszpanii, Niemiec, Norwegii…

Drzwi otwarte są jedynie kilka razy w roku, a na listę trzeba odpowiednio wcześnie zapisać się na stronie www.iac.es. Gwarantuję jednak, że widok nieba i całego kompleksu jest spektakularny nawet bez teleskopu – pod warunkiem, że nie ma akurat pełni księżyca :)

Teleskop Magic.
Teleskop Magic. Mechanizm ruchu luster zaprojektował Polak (Pozdrawiam!)

Część obserwatoriów zresztą mogłoby zawieść – w rozmowach z pracownikami dowiedzieć się można, że astrofizycy zajmują się tam oglądaniem pasjonujących kropek na ekranie, które to kropki reprezentują na przykład jakieś fotony i inne pierony gdzieś w wyższej części atmosfery ziemi…

Obserwatoria astronomiczne produkują imponujące zdjęcia galaktyk, ale zdjęcia te, bez odpowiedniego przygotowania poprzez nakładanie odpowiednich filtrów, które uwidaczniają to i owo, są trochę nudnawe. Bądź co bądź, to praca naukowa – nie musi być wyjątkowo piękna, ważne, by naukowcy ją rozumieli :)

 

 

serwery
Dla zainteresowanych: serwery kompleksu

Praca w obserwatoriach działa na zasadzie odpłatnego wynajmowania czasu. Jeśli jakiś klient – np. rząd – potrzebuje kilku dni obserwacji w dancyh warunkach, musi zgłosić się na listę i czekać na pozwolenie użycia. Czasem trzeba się naczekać.

Ze szczytu Roque se Los Muchachos obejrzeć można zakątki kosmosu oddalone o 15 milionów lat świetlnych… niebo musi być naprawdę wyjątkowe, by coś takiego było możliwe.

One thought on “Obserwatorium Astrofizyczne

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.